Trung tâm gia sư Olympia
gia su day kem


 

Cập nhật 24/7/2019 , Lượt xem: 249

Nhân chuyện đề nghị cải cách tiếng Việt: thế nào là khoa học?


Nhân chuyện đề nghị cải cách tiếng Việt: thế nào là khoa học?

Mỗi khi có một tranh cãi về một vấn đề xã hội thì người ở trung tâm tranh cãi thường đề cập đến "khoa học." Họ có xu hướng suy nghĩ rằng công trình của họ hay phát ngôn của họ là khoa học, và chỉ có giới khoa học trong chuyên ngành mới hiểu được mà thôi, còn đám quần chúng thì "không hiểu gì" (1). Tôi e rằng cách nhìn này có vấn đề.

Nhưng họ không định nghĩa thế nào là "khoa học". Thử đọc bài báo khoa học đề nghị cải cách tiếng Việt, và xác định xem cái tính khoa học của công trình này ở đâu. Ví dụ như đề nghị thay đổi cách viết c/k/q thành "k" (thay vì viết "Cung" thì thành "Kung"), câu hỏi đặt ra là khoa học tính ở đâu?

Các bạn không cần phải là một chuyên gia về ngôn ngữ học để đánh giá khoa học tính. Một công trình được xem là "khoa học" nếu nó đáp ứng 3 điều kiện: giả thuyết, phương pháp, và dữ liệu. Nghiên cứu khoa học phải có giả thuyết khoa học, và giả thuyết phải dựa trên những dữ liệu và kiến thức đang có. Phương pháp ở đây có nghĩa là "scientific method" hay "Phương pháp Khoa học" (viết hoa), có nghĩa là tập hợp những phương pháp thiết kế thí nghiệm, thu thập dữ liệu, và phân tích dữ liệu. Dữ liệu ở đây là phải qua phân tích và có tính tái lập (reproducible). Kiến thức từ nghiên cứu phải mang tính phổ quát. Quan trọng hơn nữa là phải có công bố trên các diễn đàn khoa học có bình duyệt (peer review).

Dựa vào 3 điều kiện này (giả thuyết, phương pháp, và dữ liệu). Công trình về đề nghị cải cách tiếng Việt (qua bài báo [1]) không hề có giả thuyết nào cả, mà chỉ lấy lí do là có nhiều bất cập và bất hợp lí. Đó chưa phải là lí do để cải cách; trong tiếng Anh cũng có nhiều điều bất hợp lí từ cách viết, đánh vần đến phát âm. Công trình đó cũng chẳng có phương pháp khoa học gì cả. Hoàn toàn không có thí nghiệm. Cũng chẳng có dữ liệu gì từ công trình này cả. Tất cả những điều kiện này đều không thoả và không đạt, nên rất khó nói rằng đó là một công trình khoa học.

Thế thì thế nào là một công trình khoa học (tôi nghe các bạn hỏi). Xin giới thiệu các bạn một công trình, thật ra là một luận án, về ngôn ngữ học của một nghiên cứu sinh Nam Hàn ở Pháp (3). Luận án dùng phương pháp thống kê định lượng để phân tích âm tiết và ngữ vựng của một số ngôn ngữ, kể cả tiếng Việt. Trong luận án này, các bạn sẽ thấy em này làm nghiên cứu rất bài bản: có giả thuyết, có phương pháp, có dữ liệu. Các bạn hãy xem Bảng 2.7 (chương 2, trang 48), tác giả phân tích âm tiết, tốc độ truyền thông tin, và tỉ số thông tin trên âm tiết trong tiếng Việt, tiếng Tàu, Thái, Pháp, Anh, Đức, v.v. Kết quả cho thấy tiếng Việt có tốc độ âm tiết trên mỗi giây là 5.25, thấp hơn tiếng Nhật (8.03), Anh (6.34), Đức (6.09), nhưng cao hơn Thái Lan (4.70). Ở đây, chúng ta không bàn về ý nghĩa của công trình này, mà chỉ muốn lấy đó làm ví dụ "thế nào là khoa học." Công trình (nếu có thể gọi đó là 'công trình') cải cách tiếng Việt chưa thấy có những phân tích cụ thể và chuyên sâu như luận án này.

Tóm lại, những đề nghị cải cách tiếng Việt có thể xem là một ý kiến thú vị, tạo ra vài 'diễn đàn' công chúng để xem xét lại cách nói và viết tiếng Việt. Nhưng đó cũng chỉ là ý kiến cá nhân, chứ không thể xem là khoa học được, bởi vì những đề nghị không dựa trên những phân tích định lượng hay nghiên cứu khoa học nào cả. Mà, nếu một công trình không mang tính khoa học thì nó chỉ đóng vai trò giải trí là chính, chứ không thể bàn luận nghiêm chỉnh được. Qua sự việc này, chúng ta thấy tình trạng nghiên cứu khoa học trong ngành khoa học xã hội, mà cụ thể ở đây là ngôn ngữ học, còn rất nhiều điều phải cải tiến. Có lẽ ưu tiên ở đây là cải cách khoa học xã hội trước khi cải cách tiếng Việt.


Trang     1     2     3     4     5     6     7     8     9     10

Cập nhật lớp mới thường xuyên tại facebook: